Velkommen til Hamarsbøen gard
Hamarsbøen ligg i Kvisla om lag 8 kilometer aust for Geilo, men det er ikkje hovudgarden du besøkjer som turist — det er stølsutsalget Øvre Fjellbu oppe i Havsdalen på rundt 700 meters høgde. Liv Marit Hamarsbøen og Roger Nibstad Brusletto overtok i 2014 som 11. generasjon på ein gard som har vore i familien over 350 år. Det er mjølkeproduksjon som ber drifta, med ein mjølkekvote på 186 000 liter og rundt 150 dekar dyrka mark pluss 160 dekar beitemark. Det som gjer staden interessant for reisande, er måten dei har henta tradisjonen ned i ein moderne produktportefølje: mjølka går til Hol Ysteri, som ystar tilbake til garden, og om sommaren opnar stølen som butikk i sju veker. Det er stølsdrift slik mange forventar å sjå i Hallingdal, men færre faktisk får oppleve.
Slik besøkjer du stølsutsalget
Stølsutsalget Øvre Fjellbu opnar dagleg klokka 14:00 og held ope til 20:00 frå om lag 1. juli til 1. september. Du finn det i Havsdalen, fjellgrenda nordvest for Geilo — ein typisk hallingdøl-støl på over 700 meters høgde. Vegen opp er smal og slingrar mellom seter og myrar, så ta det med ro siste etappen. I sjølve butikken er det rømme og is som er sommarspesialitetane, ferskt frå garden. Faste utvalskategoriar er kvitostane som ystast hos Hol Ysteri: vanleg Kvitost, Vellagra Kvitost, Røykt Kvitost, Lykjylost, Luring og Raud Luring. Mange er halvfaste, perfekte til vaffel og brød frå dei mange seterbakeria langs vegen til Hallingskarvet. Det er sommarvarmen som ber rytmen her — utanfor sesong er stølen stengt og hovudgarden i Kvisla har ikkje vanleg butikkdrift.
Slekt, mjølk og ysting
Hamarsbøen er ein klassisk hallingdøl-mjølkegard, men i ein moderne forkledning. Driftsforma kombinerer eige støl-utsalg med samarbeid om foredling: Hol Ysteri produserer halvfast kvitost som ber gardsnamnet og som du faktisk berre får tak i på utvalde stader. Ostebygda — eit mathandverkar-nettverk i Hallingdal — har stølen som ein av sine stoppestader for besøkjande som vil sjå korleis fjellysteri-tradisjonen lever vidare. At drifta er 11. generasjon, over 350 år samanhengande, er ikkje uvanleg i ein region som Hallingdal, men det gir kontekst til kvifor stølen ligg akkurat der — sambruket mellom dal og fjellbeite har vore styrande for korleis garden var bygd opp gjennom hundreåra. Kombinasjonen av produksjonsskala (186 000 liter), arealgrunnlag og familietilknyting plasserer Hamarsbøen i ein nisje mellom industriell mjølkebruk og rein mat-handverk.
Bobil-parkering og adkomst
Adresse for hovudgarden: Havsdalsvegen 212, 3580 Geilo. Vegen til stølen sjølv går vidare opp i Havsdalen — ikkje den same som hovudgarden i Kvisla. Frå Geilo sentrum er det Rv7 og lokale fjellvegar, totalt om lag 15-20 minutt med bil. Sidan stølen ligg i ein typisk seterfjellgrend, er vegane smale og kan vere utfordrande for store bubilar; sjekk lokal vegstandard før du startar. Konkret bobil-parkering ved sjølve stølsutsalget er ikkje bekrefta i tilgjengelege kjelder — kontakt Hamarsbøen direkte eller Hol turistinformasjon før reise. I Geilo finst fleire campingplassar og bobil-stopp som kan brukast som base; herfrå er turen opp til Havsdalen ein dagstur. Hugs at stølen berre er open i juli og august, så besøket må timast til sesongen. Hovudgarden i Kvisla har inga butikkdrift — kun forhåndsbestilte varer kan hentast ut, så det er stølen som er det reelle besøksmålet.
FAQ
Q: Kan eg kjøpe ost om vinteren? A: Stølsutsalget Øvre Fjellbu er stengt utanfor sommarsesong. Hovudgarden i Kvisla har ikkje fast butikk, men forhåndsbestilte varer kan leverast ut etter avtale — kontakt garden direkte for slike bestillingar. Kvitostane frå Hol Ysteri kan også finnast i lokale matbutikkar i Hallingdal.
Q: Er stølsvegen køyrbar med stor bubil? A: Havsdalsvegen er ein typisk fjellveg med passar og smale parti. Bubilar opp til om lag 7 meter klarar seg vanlegvis greitt om sommaren, men vintervedlikehald er ikkje garantert utanfor sesong. Mindre bubilar og campingvogner har klart fordel her, og det same gjeld for nedstigninga.
Q: Kva er forskjellen på Luring og Raud Luring? A: Begge er kvitostar frå samarbeidet med Hol Ysteri, men Raud Luring har lengre lagring og kraftigare smak. Det er ein typisk seter-handverk-ost som vart utvikla i Hallingdal — mild Luring passar til frukost, medan Raud Luring kjem sterkare til sin rett på ein ostfat etter middag.
